Home / آرشیو بر اساس شماره نشریه / جامعه جهانی و مسئولیت حفاظت از میراث فرهنگی دریایی: حفاظت از نخستین محوطه باستانی در آب‌های بین‌المللی

جامعه جهانی و مسئولیت حفاظت از میراث فرهنگی دریایی: حفاظت از نخستین محوطه باستانی در آب‌های بین‌المللی

تهیه کننده: رامین ادیبی

پست الکترونیکی: Ramin.adibi2012@gmail.com |جمعه، ۳ فروردین ۱۳۹۷

 

Diversity hands world

دیباچه 

بر اساس منشور بورا (burra) اعتبار و ارزش میراث فرهنگی [دریایی] به مفهوم ارزش‌های زیباشناختی، تاریخی، علمی، اجتماعی یا معنوی برای نسل‌های گذشته، حال یا آینده است. امروزه یکی از ارزش‌های میراث فرهنگی دریایی ایجاد صلح و ثبات فی‌مابین ملت‌ها است که از آن جمله: می‌توان به  تاریخ مشترک ۴۰۰ ساله هلند و استرالیا به واسطه کشف بقایای کشتی‌های غرق شده کمپانی هند شرقی هلند (VOC) در استرالیای‌غربی اشاره نمود. همانطور که اشاره شد مواد فرهنگی دریایی از ظرفیت قابل ملاحظه‌ای  برای نزدیکی ملت‌ها به ویژه جوامع علمی را درون خود دارند که نمونه بارز آن پژوهش‌های مشترک هلند و استرالیا در خصوص بقایای کشتی‌های غرق شده کمپانی هند شرقی هلند (VOC)  است.

بر اساس بند ۱۱ و ۱۲ کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی دریایی (یونسکو۲۰۰۱): کشورهای عضو مسؤول خواهند بود تا از میراث فرهنگی زیرآب در منطقه طبق این کنوانسیون و ماده (۱۴۹) کنوانسیون سازمان ملل متحد درمورد حقوق دریاها محافظت نمایند. ‎کشورهای عضو، کشفیات یا فعالیت‌های گزارش‌شده مزبور به آنها را به اطلاع مدیرکل و دبیرکل مرجع بین‌المللی بستر دریاها خواهد رساند همچنین مدیرکل از تمامی کشورهای عضوی که به موجب، بند (۴) ماده (۱۱) اظهار علاقه کرده‌اند دعوت خواهد نمود تا درمورد بهترین روش حفاظت از میراث فرهنگی زیرآب مشورت نمایند و یکی از کشورهای عضو را به عنوان «کشور هماهنگ‌کننده» جهت هماهنگ‌نمودن مشاوره‌های مزبور انتخاب نمایند. مدیرکل از مرجع بین‌المللی بستر دریاها نیز دعوت خواهد نمود تا در چنین مشاوره‌هایی شرکت نماید.

حفاظت از نخستین محوطه باستانی در آب‌های بین‌المللی 

اخیراً کشور ایتالیا به عنوان یکی از اعضای کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی زیرآب یونسکو  از کشف تعدادی محوطۀ باستانی ارزشمند – بقایایی از کشتی‌های متعلق به دروان باستان تا مدرن (جنگ‌های‌جهانی) – در حوزه سکرکی (Skerki Banks) که در آب‌های بین‌المللی فی‌مابین سیسیل، ساردینیا و تونس واقع شده، خبر داده. منطقه مذکور در مسیر دریایی  پر رفت و آمد قرار دارد که از دوران باستان تا جنگ جهانی دوم محل مناقشه بسیاری از ملل بوده. شایان ذکر است امروزه محوطه‌های باستانی مذکور به همراه بستر طبیعی‌شان به واسطۀ عوامل مختلفی همچون: افزایش ماهیگیری، عبور و مرور غیر مجاز کشتی‌های تانکر و کانتینری و امور صنعتی  تهدید می‌شوند. اطلاع‌رسانی دولت ایتالیا از چنین کشفیاتی به معنای حراست و پشتیبانی  کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی دریایی از محوطه‌های باستانی مذکور می‌باشد.

مورد مذکور بدین جهت مورد استقبال قرار گرفت زیرا به مسئولین اجازه می‌دهد تا نخستین نمونۀ حفاظت از میراث فرهنگی در آب‌های بین المللی را در سطح جهان به منصه ظهور برسانند. مواد فرهنگی که در منطقه سکرکی یافت شده به واسطۀ کلیه کشورهای عضو کنوانسیون مورد حمایت قرار می‌گیرد. همکاری اعضای کنوانسیون منجر به کاهش تهدیداتی همچون: لاروبی بستر دریا برای  تورهای بزرگ ماهیگیری و قابل احترام شمردن محوطه‌های باستانی در زیرآب می‌گردد. یکی از اعضای کنوانسیون به عنوان کشور هماهنگ کننده مسئولیت نظارت بر فعالیت‌ها و ارزیابی اثرات آثار فرهنگی را نیز بر عهده می‌گیرد و جلوگیری از رفتارهای مخرب را نیز تضمین می‌نماید.

هر یک از اعضای کنوانسیون می‌توانند در خصوص حصول اطمینان از شیوه های اتخاذ شده برای حراست از میراث فرهنگی دریایی در حوزه سکرکی سوالات خود را به طور مستقیم از مدیر کل یونسکو مطالبه نمایند یا به تبع آن پیشنهادات و مشاوره‌های خود در زمینه حراست از میراث فرهنگی دریایی در سکرکی را به ایشان منتقل کنند. اظهارات مذکور بایستی با ماهیت میراث فرهنگی دریایی مطابقت داشته باشد و به اصول فرهنگی، تاریخی و باستان‌شناختی توجه خاصی مبذول گردد.

قابل ذکر است که این خبری هنگامی منتشر می‌گردد که بسیاری از کشتی‌های متعلق به دوران جنگ جهانی اول و دوم به شدت غارت شده‌اند و بقایای ده‌ها فروند از آن‌ها از بستر اقیانوس ناپدید گردیده. این موضوع از این جهت قابل تأمل است که مقایس بزرگی از کشتی‌های فوق حاوی بقایایی از صدها تن از قربانیان جنگ می‌باشند. کنوانسیون ۲۰۰۱  یونسکو تنها قرارداد جهانی است که دارای مفادی در خصوص تامین امنیت محوطه‌های باستان‌شناختی‌دریایی در  آب‌های بین المللی است و کشورهای عضو را متعهد به انجام اقداماتی جهت حراست از میراث فرهنگ دریایی خارج از قلمرو ملی می‌نماید. به طور کلی کنوانسیون دستورالعمل‌های برای حراست از میراث فرهنگی، گسترش پژوهش‌های باستان‌شناختی در زیرآب و تشویق برای همکاری‌های بین المللی را اشاعه می‌دهد. این امر در بلند مدت منجر به می‌شود تا خَلق از میراث فرهنگی دریایی خود لذت ببرند همچنین از تخریب و تجارت میراث فرهنگی نیز جلوگیری به عمل می‌آید، افزون بر آن،  کنوانسیون مذکور تلاش می‌کند تا از کارهای صنعتی در بستر دریا که منجر به تخریب میراث فرهنگی یا بستر طبیعی می‌شود جلوگیری به عمل آید.

با توجه  به اینکه فناوری‌های دریایی هر روز در حال پیشرفت می‌باشند، از این رو محوطه‌های باستانی بیشتری در بستر آبهای بین المللی کشف می‌شوند و به تبع آن نیز تهدیدات نیز افزایش پیدا می‌کند. با افزایش اعضای کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی دریایی (۲۰۰۱ یونسکو) جامعه جهانی به حوزه قضایی بین‌المللی برای حراست از کلیه محوطه‌های باستانی در زیرآب که در محل ها مختلف کشف می‌شوند، نزدیکتر می‌شود.

***************************

 منبع:

 

  • – unesco. (..2018, 03 16). unesco. Retrieved from First Cultural Heritage Site to be Protected in International Waters: http://www.unesco.org/new/en/culture/themes/underwater-cultural-heritage/dynamic-content-single-view/news/first_cultural_heritage_site_to_be_protected_in_internationa/

© ۱۳۹۶-۱۳۹۵ کليه حقوق این مقاله متعلق به نشریه  الکترونیکی باستان شناسی منظر دریایی است. اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت قوانین مطبوعات می باشد. کپی برداري و بازنشر اطلاعات بدون ذکر منبع و رفرنس ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.

Check Also

jjj

تحلیل های باستان شناسانه :ملی‌گرایی یا فرا ملی‌گرایی (ناسیونالیسم یا انترناسیونالیسم) از دریاچه نمی تا کشتی بلیتونگ

دیباچه غالباً تحلیل‌ها و تفاسیر باستان شناسانه مواد فرهنگی بایستی بازتاب دهنده هر آنچه که ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

85 + = 95