Home / آرشیو بر اساس شماره نشریه / تحلیل های باستان شناسانه :ملی‌گرایی یا فرا ملی‌گرایی (ناسیونالیسم یا انترناسیونالیسم) از دریاچه نمی تا کشتی بلیتونگ

تحلیل های باستان شناسانه :ملی‌گرایی یا فرا ملی‌گرایی (ناسیونالیسم یا انترناسیونالیسم) از دریاچه نمی تا کشتی بلیتونگ

تهیه کننده: رامین ادیبی

پست الکترونیکی: Ramin.adibi2012@gmail.com |جمعه، ۳ فروردین ۱۳۹۷

jjj

دیباچه

غالباً تحلیل‌ها و تفاسیر باستان شناسانه مواد فرهنگی بایستی بازتاب دهنده هر آنچه که هست یا هر آنچه که رُخ داده باشد و درگیر گرایشات و تمایلات فردی باستان‌شناس نگردد به عبارت دیگر عاری از هرگونه جانب داری، پیش‌داوری، قضاوت یا تعصب باشد و از خلوص بالایی بهره مند باشد.

گاهاً مشاهده شده برخی از پژوهشگران برای تحلیل‌ و تفسیر مواد فرهنگی از نحله‌هایی همچون ملی‌گرایی یا فرا ملی‌گرایی (ناسیونالیسم یا انترناسیونالیسم) بهره می‌گیرند. این‌که بهره‌گیری از این نحله‌ها در تحلیل مواد فرهنگی به چه میزان خوب یا بد است؟ مربوط به این بحث نمی‌شود و قصد بنده از مطرح نمودن این موضوع تبیین  و تعریف دو نحله ناسیونالیسم یا انترناسیونالیسم است؛ سپس قضاوت بر عهده خود مخاطب می‌باشد.

  1. ناسیونالیسم(ملی‌گرایی)

دکتر بهاءالدین پازارگاد در کتاب « م‍ک‍ت‍ب ه‍ای س‍ی‍اس‍ی » در خصوص ناسیونالیسم یا ملی گرایی چنین می نویسد:

 ناسیونالیسم جدید یا مکتب ملیت از محصولات قرون جدیده است که با پایان فئودالیسم و در هم شکستن امپراطوری های قرون وسطی و آغاز رفرماسیون  و تشکیل سلطنت های مستقله مطلقه و متمرکز در اروپا تخم آن کاشته شده در قرن ۱۷ نمو کرد و در قرن ۱۹ به اوج خود و به حد اعلای ثمر رسید. ولی از آغاز قرن بیستم و به خصوص بعد از جنگ اول جهانی و بالاخص از جنگ دوم جهانی به بعد پایه های آن سست و متزلزل گردیده. در اروپا و کشورهای باختری در حال تنزل و سقوط استمراری است ولو آنکه در کشورهای آسیائی آنکه تازه از زنجیر رقیت و قید استعمار بالنسبه خلاصی یافته‌اند بنحو موقت تشعشی دارد ولی اوضاع سیاسی جهان و مقتضیات عصر خواهی نخواهی محکوم به تنزل کرده است. ناسیونالیسم در برابر انتر ناسیونالیسیم قرار گرفته و عبارت است از اعتقاد به اعتلای یک ملت، و تفوق آن نسبت به تمام ملل دیگر، و لزوم وفاداری مطلق تبعه نسبت به ملت خود، و اعتقاد با اینکه معتقدات و ارزش‌های آن ملت‌ها بالاتر و والاتر از معتقدات و ارزش های ملل دیگر است. ناسیونالیسم ترکیبی است از احساسات و معتقدات متنوع در باب وحدت یک ملت که البته تمام آن در هیچ ملتی با یکدیگر جمع نیامده و لذا در طرز فکر ناسیونالیستیک جدید نیز تمام آن باهم وارد نیست و از آن قبیل است تعلق به یک منطقه و ناحیه از اراضی معین از سطح کرۀ زمین که آباء اجداد در آن زندگی می‌کرده‌اند مباهات کردن به سوابق خدمات و ترقیات فرهنگی و تاریخی یک ملت در طی تاریخ، دارای زبان واحد ملی بودن، وحدت مذهب، وحدت نژاد، دیگر تقلا برای حذف میراث ملی هم در درون مرزهای ملی و هم در خارج آن که این فکر اخیر منجر می‌شود:

  1. تمایل حکومت بر خویشتن و تحصیل چنین استقلالی (در صورتی که به دست نیامده باشد)

  2. تمایل به بسط و توسعه اراضی و کشور گشائی بدین عنوان که گروه های هم زبان و هم نژاد ملی را که در خارج کشور زندگی می کنند باید جزء کشور نمود تا از مزیای تابعیت ملت استفاده کنند و بدان ملیت مباهات نمایند.

  3. مجاهده در مستهلک ساختن و حل اقلیت های ملل تابعه در درون اکثریت ملی.

در قرن ۱۸ ناسیونالیسم به حد اعلای ترقی خود رسید؛ لذا از آن را «قرن ناسیونالیسم» نیز می‌خوانند و در قرن مزبور عده کثیری از ملل جدید به وجود آمدند. بلافاصله پس از جنگ اول جهانی به واسطه نشر عقیده ویلسون رئیس جمهور اسبق آمریکا که فکر «استقلال ملی» را رواج داد و در موارد چهاردگانه پیشنهادی خود برای صلح عالم گنجانید، بقیه امپراطوریهای اروپا مانند: روسیه تزاری، اطریش، هونگری و ترکیه (عثمانی) نیز تجزیه به قطعات گردیده چندین کشور ملی و مستقل جدید بر کشورهای ملی افزوده گشت. در قرن بیستم ناسیونالیسم از اروپا به آسیا سرایت کرده منتهی به استقلال هند، پاکستان، اندونزی، هند و چین، کشورهای عربی و بعضی کشورهای دیگر گردید. در اروپا بعد از جنگ اول جهانی، ناسیونالیسم هدف حمله و تجاوز را اختیار کرد باعث توسعه اراضی و کشور گشائی و مروج عدم اغماض و مدارا نسبت به اقلیت ها گردیده افسانه ها و آئین های نژادی را احیا نمود که در واقع هدف تخریبی بود، در حالیکه ناسیونالیسم لیبرال قرن ماقبل (که هنوز در دموکراسی های باختری وجو دارد) عبارت از یک نیروی بانی بود زیرا کوشش می کرد که اقلیت ها را با اکثریت و ملل مختلفه مقیم یک منطقه را با یکدیگر جوش دهد و همه را شریک در یک زندگی  فرهنگی و سیاسی نماید. اما ناسیونالیسم متآخر اروپا منتهی به تجاوز و ایجاد رژیم های دیکتاتوری و توتالیتر موسوم به نازیسم و فاشیسم گردید، و به سازمان‌های بین المللی‌لطمه وارد ساخت.

اساساً ناسیونالیسم دو به شاخه تقسیم می‌شود:

  1. ناسیونالیسم سیاسی

  2. ناسیونالیسم اقتصادی

ناسیونالیسم سیاسی با مقایسه به قرن ۱۹ بسیار ضعیف شده و از نشانه های آن وجود انجمن ملل متفق و شعب و سازمان های وسیع آن و سازمان های وسیع آن و اتحادیه‌های منطقه‌ای می باشد.

شایان ذکر است ناسیونالیسم جدید از محصولات قرون جدیده است و در ادوار سابق ناسیونالیسم به مفهوم ارمزو وجود نداشته و مردم سابق چنین طرز فکری نداشته اند و اگر در نقاطی ناسیونالیسم وجود داشته یا فیلسوفی از فلاسفه قدیم ذکری از آن کرده باشد با ناسیونالیسم جدید قرق دارد.

برخی از – ناسیونالیست‌های سرشناس عبارتند از:

–  سقراط، افلاطون و ارسطو : به ملیت یونانی نه به مفهوم امروز و نه به قوت و شدت و حرارت و شوق ناسیونالیسم قرون ۱۹ معتقد بوده و چون در آن زمان حکومت دولت های شهر مرسوم بود، آنها بیشتر انحصار پیدا می‌کنند و محدود می شود به شهر آتن، و به صورت لزوم همکاری مردم آتن با یکدیگر در دفاع از حملات خارجیان تجلی می کند و بهیچوجه این ناسیونالیسم ضعیف و جزئی هدف حمله و تجاوز نداشته است.

–  ژان بودن: از هواداران کلاسیک نظریه حکومت مطلق‌گرایی

–  گئورگ ویلهلم فریدریش هگل: از پدیدآورندگان ایده‌آلیسم آلمانی

–  آدولف هیتلر و بنیتو موسولینی

دریاچه نمی در ایتالیا 

ناسیونالیسم افراطی در پژوهش های باستان شناختی دریایی نیز رسوخ داشته برای نمونه: بنیتو موسولینی به جهت احیاء امپراطوری روم باستان  با خشکاندان مقدار زیادی از دریاچه نمی ( Lake Nemi) وبه  تبع آن تخریب محیط زیست موفق به بازیابی دو کشتی سلطنتی رومی از این دریاچه شد که سال ها بعد بقایای کشتی های مذکور توسط نیروی هوایی ارتش ایالات متحده آمریکا به آتش کشیده شد[*].

 

  1. انتر ناسیونالیسم (فرا ملی‌گرایی)

انتر ناسیونالیسم در برابر ناسیونالیسم (ملی‌گرایی) قرار گرفته و عبارت است از اعتقاد به اینکه حد اعلای همکاری امکان پذیر بین ملت‌های جهان متضمن خیر و سعادت نوع بشر بوده و باعث تأمین و تثبت صلح عمومی عالم است. بعضی از انتر ناسیونالیست‌ها پیش بینی تشکیل یک دولت بزرگ جهانی را می‌کنند که کلیه ملل سطح کرۀ زمین را تحت اختیار خود آورد بدون تضییع شخصیت یا استقلال داخلی یا آزادی ایشان در اعمالی که مضر به صلح عالم و به حال ملل دیگر نباشد. ناسیونالیست‌ها یا فرا ملی‌گراها امروزه چنین استدلال می کنند که جهان امروز به وسیله سرعت روز افزون مسافرتهای هوائی و هم مسافرت با سایر وسائل ارتباطی، چنان بهم فشرده شده و کوچک گشته است که مستلزم پیوستگی نزدیک تمام ملل با یکدیگر است.

موانع عمده در راه  انتر ناسیونالیسم به شرح ذیل است: منافع ملی، منافع سیاسی، منافع اقتصادی و علایق نظامی، دیگر عدم تناسب در ترقی و تکامل ملل مختلف که در جهان امروز هنوز هم اقوام بدوی وجود داردند و هم کشورهائی که به حد اعلای ترقی صنعتی و فنی و علمی رسیده اند، دیگر وجود فلسفه های مختلف از قبیل فاشیسم اسپانیا، دموکراسی آمریکا و انگلیس و کمونیسم روسیه.

برخی از  انتر ناسیونالیست‌های سرشناس عبارتند از:

–  جمعیت رواقیون: این جمعیت که پیشوای آنان کريسيپوس بود، معتقدند مردم جهان اعضاء یک جامعه جهانی هستند و وظائفی نسبت به این جامعۀ جهانی دارند. رواقیون مخالف ملیت و ناسیونالیسم بوده و می گفتند قانون باید با قانون جامعه بشری و قانون طبیعت مطابقت کند و با ان وفق داده شود نه بالعکس. اصطلاح تبعۀ جهان را نیز ایشان وضع کرده اند و با تابعیت کشور مخصوص یا جامعه خاص مخالف بودند. همه مردم را برادر یکدیگر دانسته و در حقوق مساوی می‌شمردند.

–  اپیکوریان: این جمعیت که پیشوای آنان اپیکور عقایدی همانند رواقیون داشتند اما متعادلتر.

–  سیسرو:  این جمعیت که پیشوای آنان سیسرون بود مردم را اعضاء جامعه جهانی موسوم به کامنولت می شمارد و می گوید مردم در حقوق و فهم و شعور مساوی‌اند.

–  فلسلفه آغاز مسیحیت: گفتند خداوند پدر نوع بشر است و تمام مردم برادر یکدیگر و مساوی می باشند.

–  سن اگوستن: افراد جهان همه با یکدیگر دوست و برادرند و باید بر سر صلح باشند.

–  دیوک اف سللی

–  امریک کروسه

–  ویلیام پن

–  پیمان وستفالی

–  هوگو گروتیوس

–  قرارداد اوترخت

–  پروژه لابه سن پیر فرانسوی

–  اعلامیه حقوق مردم

–  مقاله آمانول کانت تحت عنوان به سوی صلح پایدار

–  هولباخ

–  کارل مارکس

–  تشکل جامعه ملل

–  تشکیل انجمن ملل متفق

  تحلیل بقایای کشتی بیلیتونگ: جهانی‌سازی  

بنا به عقیده مایکل فلکر (۲۰۰۰/ Michael Flecker): بقایای شناور بیلیتونگ اولین کشتی غرق شده‌ی باستانی «پارس/عرب» می‌باشد که تا به حال کشف و کاوش شده است. محموله‌ی سفال‌هایی از کشور چین در این کشتی و موقعیت این کشتی در آب‌های اندونزی، شواهد باستان‌شناسانه‌ی انکار ناپذیری را ارائه می‌دهند که نشان دهنده‌ی تجارت مستقیم میان غرب اقیانوس هند و  چین در اواخر هزاره‌ی اول میلادی می‌باشد.

به عقیده جان گای – موزه دار و کارشناس- : « بینش منحصر بفردی که باستان‌شناسی کشتی‌های غرق شده در خصوص تجارت و تبادل در طول تاریخ پیش روی خلق قرار می‌دهد، شایان توجه است». به عقیده (Boon Hui Tan/2017 ): « محموله کشتی غرق شدۀ بلیتونگ نشان دهنده‌ی مقیاس و پیچیدگی ارتباط فی‌مابین مسلمین در صدر اسلام و بودایی‌ها در طی  یک هزار سال است. بقایای مذکور گواهی از پیوندهای فرهنگی و تجاری قوی فی‌مابین امپراتوری‌ها  باستانی آسیا قبل از ورود اروپایی‌ها به این نقطه از جهان است افزون بر آن، بقایا و محموله کشتی بلیتونگ به طور گسترده‌ای مفاهیم غربی همچون: جهانی‌سازی، مهاجرت و تجارت در این  منطقه را به چالش می‌کشد و این بدان معناست که مفهوم جهانی‌سازی(Globalization) در آسیا نسبت به اروپا از قدمت بیشتری برخوردار است».

 ***************************

 منابع:

  • پازارگاد, بهاءالدین. (۱۳۴۳). م‍ک‍ت‍ب ه‍ای س‍ی‍اس‍ی و ف‍ره‍ن‍گ م‍خ‍ت‍صر ع‍ق‍ای‍د و م‍رام ه‍ای س‍ی‍اس‍ی ب‍ه ت‍رت‍ی‍ب ح‍روف ال‍ف‍ب‍ا. تهران : اقبال

  • BROADWATER, J. D., 2002. Timeline of Underwater Archaeology. In: C. V. Ruppe & B. F. Janet, (eds.) International Handbook of Underwater Archaeology. New York: Kluwer Academia/Plenum Publisher, pp. 23, 24.

  • – Flecker , M., 2000. A 9th-Century Arab or Indian Shipwreck in Indonesian Waters. The International Journal of Nautical Archaeology, 29(2), pp. 199-217.

  • Flecker , M., 2001. A ninth-centurey AD Arab or Indian shipwreck in Indonesia: first evidence for direct trade with China. World Archaeology, 32(3 ), pp. 335-354.

  • (۲۰۱۷, March 06). Asia Society Museum Opens ‘Secrets of the Sea: A Tang Shipwreck and Early Trade in Asia’. Retrieved from Marketwired: http://www.marketwired.com/press-release/asia-society-museum-opens-secrets-sea-a-tang-shipwreck-early-trade-asia-2200892.htm

  • Wikipedia contributors. (2018, January 26). Nemi ships. In Wikipedia, The Free Encyclopedia. Retrieved 15:26, March 23, 2018, from https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Nemi_ships&oldid=822498494

  • (۲۰۱۷, ۲۳ May). Green, Blue, and White: The Tang Shipwreck Ceramic and Precious Metal Cargo and Global Trade in Medieval Asia. Retrieved from asia society: https://asiasociety.org/new-york/events/green-blue-and-white-tang-shipwreck-ceramic-and-precious-metal-cargo-and-global-trad

© ۱۳۹۶-۱۳۹۵ کليه حقوق این مقاله متعلق به نشریه  الکترونیکی باستان شناسی منظر دریایی است. اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت قوانین مطبوعات می باشد. کپی برداري و بازنشر اطلاعات بدون ذکر منبع و رفرنس ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.

Check Also

aran

چالش های پیش روی ذخایر ملموس و ناملموس فرهنگ دریایی

  قرار است در تاریخ دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ نشستی تحت عنوان «خلیج فارس: ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 33 = 36