Home / آرشیو بر اساس شماره نشریه / تعارض و اقتدارگریزی در مطالعات انسان‌شناختی دریازنان (دزدان‌دریایی)

تعارض و اقتدارگریزی در مطالعات انسان‌شناختی دریازنان (دزدان‌دریایی)

نویسنده : رامین ادیبی

پست الکترونیکی: Ramin.adibi2012@gmail.com |سه شنبه– ۳ مرداد ۱۳۹۶ 

– مقدمه

در پس پرده دریازنان (دزدان‌دریایی) انگیزه‌هاي متفاوتی نهفته است که با خوانش صحیح شواهد باقی مانده از آن‌ها در اسناد باستان‌شناختی و تاریخی می‌توان به داستان‌هاي آن‌ها پی برد. از قضا یکی از حوزه‌هاي بسیار جذاب در پیرامون تحلیل و پژوهش رویدادهای گذشته بشری، موضوع دریازنان است که تا کنون اسناد باستان شناختی  محدود و اسناد تاریخی نسبتاً زیادی از آن ها به دست آمده. تعریف دریازن در حقوق‌بین‌المللی: «اصطلاحاً کشتی را گویند که مسلح کنند و بدون اجازه  یکی از دول مبادرت به بحرپیمایی کنند و متعرض کشتی‌های تجاری و جان و مال مسافرین و سرنشینان آنها گردند». در بررسی فرهنگ عامه انگلیسی زبان‌ها دریازنان به عنوان: «یغماگر، جنایت‌کار، قانون‌شکن، شورشی، فرصت‌طلب، راهزن، مجرم، قاتل و حتی رابین هود و قهرمان » شناخته می‌شوند که تقریبا مشابه آنچه در فرهنگ فارسی زبانان رایج است، می‌باشد همچنین به « تبهكاران پر زرق و برق، دشمنان مشترک انسانیت، جایگزینی برای تمدن و دشمنان هیچ و همه کس» نیز معروف‌اند. از نظر ریشه‌شناسی یا واژه‌پژوهی، بسیاری از دانشمندان معتقدند که واژه «Pirate» از ریشه « pirate» به معنای کوشش یا حمله، که در دوران یونان باستان به‌کار برده می‌شده، استخراج گردیده همچنین در یادداشت‌های مرحوم دهخدا اشاره شده: « دریازن . [ دَرْ زَ ] (نف مرکب ) دریازننده . دزد دریایی . ج ، دریازنان . قُرصان . قَراصین ».

hqdefault

– دریازن و تعارض 

در حوزه مطالعات انسان شناختی «تعارض» به معنای رابطه مخالفت آمیز بین عقاید، علایق و اشخاص است. ممکن است پدیده مذکور در سطوح مختلف رخ دهد که از آن جمله می توان به تعارض باطنی در یک شخص، تعارض بین افراد، گروه های کوچک، یا در یک حوزه گسترده تر بین مناطق و نظام های مختلف و اصول اجتماعی گسترده رُخ دهد.  همچنین ممکن است در اشکال مختلف مانند: سکوت تا بحث کلامی، خشنوت بین افراد تا جنگ های سازمان یافته پدیدار گردد. اشکال مهم تعارض بیشتر ضمنی است تا روشن و صریح و شامل تفاوت ها در مفاهیم و منافع موجود در جریات زندگی اجتماعی است. توجه به این تمایزها بسیار مهم است. انسان شناسی با یک قلمرو گسترده در زمینه مطالعات تطبیقی برای تشخیص انواع تعارض ها و توضیح هر کدام به عنوان جزئی از یک نظام پیچیده از جایگاه بسیار مناسبی برخوردار است. انسان ها از ظرفیت های زیستی بالایی برای تعارض برخوردار هستند. جنگ و روابط طبقاتی از اصلی ترین دلایل برای مطالعات علوم اجتماعی در زمینه پدیده تعارض به حساب می آیند. امروزه انسان شناسان جنگ را به مثابه ذخیره ای برای  خشنوت های سازمان یافته برای جوامع طبقه بندی شده می دانند. بنابراین پرخاشگری عمومی  و خشنوت بین افراد را از آن جدا می دانند.جنگ همیشه برای تصرف مناطق راهبردی و منابع صورت نمی گیرد بلکه گاهی عوامل اجتماعی مانند: مرکزیت یافتن قدرت سیاسی و نابرابری جنسیتی نیز منجر به بروز این درگیرها می گردد. نقش تعارض در شکل گیری پدیده دریازنی به وضوح به چشم می خورد که هرازگاه به دلیل اعتراض گروه های نسبتاً کوچک نسبت به اقشار بالادستی یا نوعی تفکر خاص است (برای نمونه اعتراض به سیستم سرمایه دارى)، لازم به ذکر است، همیشه شکل گیری گروه های دریازن  بر  اساس عوامل یاد شده نبوده؛ در ادامه بیشتر به این مقوله پرداخیته ایم:

معمولاً از دریازن به عنوان یک «پدیده» به معنای «جنگ اعلام نشده»، «شکارگری‌دریایی خشونت‌آمیز» یا «باج خواهی به واسطه خشونت» یاد می‌شود که در تعاریف مذکور نقش تعارض و خشونت پر رنگ است اما به عقیده برخی دیگر از نویسندگان دریازنی صرفاً به معنای «باج‌خواهی»، «مهاجمان‌تجاری»، «گرفتن مالیات از بیگانگان به واسطه زور» و غیره می‌باشد.

تعریف عمومی از دریازنی بدین شرح  است: «یک وجه اخلاقی مبهم و مرموز با خاصیت باج‌خواهی توسط یک گروه سازمان‌یافته است که می‌تواند شامل موارد همچون: دزدی، ربودن، قاچاق، جعل و تقلب یا آدم ربایی باشد». در باور عامیانه، دریازنان انسان‌های شروری همچون: «ادوارد تیچ (ریش‌سیاه)» یا «لانگ جان سیلور» در «جزیره‌گنج» می‌باشند. نمود فرهنگی دریازنان در ادبیات و فیلم به صورت ماجراجویانه و مردانه است که از روال زندگی عادی و روزمره دور هستند. در مباحث علمی نیز یک تصویر مشابه از دزدان‌دریایی ترسیم می‌شود، یعنی مردانی که از فقر به یک ثروت نسبی دست یافته‌اند یا بر اساس تعارض با دولت وقت موفق به کسب قدرت شده‌اند. برای نمونه، می‌توان به فیلم پنج‌گانه دزدان دریایی کارائیب که توسط شرکت والت‌دیزنی پیکچرز تهیه شده، اشاره نمود، همچنین امروزه شما می‌توانید کالاهایی مانند: لباس، اسباب‌بازی و غیره را با مضمون دریازنی به فراوانی مشاهده کنید، گسترش این فرآیند صرف نظر از اینکه دارای منافع کلان برای سوداگران است، ممکن است، نتایج بسیار بدی را برای جامعه به همراه داشته باشد. به اعتقاد بسیاری از پژوهشگران؛ دوران طلایی دزدی‌دریایی منجرب به داغ شدن تنور دوران تحولات در راستای اعتراضات اقتصادی برای کسب مقبولیت عمومی است. از همین جهت می‌توان گفت: با مطالعه تاریخ دریازنان، که از متون تاریخی و منابع باستان شناختی استخراج گردیده، می‌توان خوانش‌های متفاوتی از اقدامات این گروه‌ها به دست آورد که گاهی در برگیرنده جریان‌های متعلق به جنبش‌های مردمی است. برای مثال؛ دریازنان کارائیب به صراحت با کنترل نسبتاً خشونت آمیز نیروی کار و کالا توسط شرکت‌های بازرگانی ملی‌گرا که از دید آنها همانند: نابرابری استبدادی بود؛ به مخالفت می‌پرداختند. تا کنون دانشمندان مطالعات دقیقی را بر روی راهزنان‌دریایی باستان در مدیترانه و راهزنان دریایی‌قرون وسطی در سراسر دنیای قدیم یعنی آسیا – آفریقا به عمل آورده‌اند. همچنین شواهد بسیار آشکار و جالبی از وجود دریازنان در اقیانوس اطلس در عصر جدید نخستین در دسترس قرار دارد. در این دوره شاهد بروز دریازنی در اشکال و ابعاد متفاوت می‌باشیم که گاهاً برخی از این اقدامات با مجوز قانونی از طرف دولت‌های وقت انجام می‌گرفته، کلیه اقدامات فوق دو شالوده اصلی داشته که عبارتند از: مال‌اندوزی و اقتصاد است. حتی برخی از از این فعالیت‌های  اقتصادی در پوشش اقدامات سیاسی انجام می‌شده که در آن دولت‌مردان غربی دست داشته‌اند.

-دریازنی و اقتدارگریزی 

اقتدارگریختی یا آنارشیسم به مرام و مسلک گفته می شود که گروهی بدون دولت زندگی می کنند و با هرگونه نظریۀ سیاسی مبتنی بر اقتدار حکومتی به مقابله می پردازند. هم اهنگى بین افراد این گونه گروه ها به واسطه قانون و پیروی از شخص مرجع صورت نمی گیرد و خواهان جایگزین شدن انجمن‌های آزاد و گروه‌های داوطلب به‌جای آن است. البته هرگز خواستار از میان برداشتن نهاد حکومت به‌طورکلی نبوده‌اند اما مسلک دریازنان به نحوی کمابیش مشابه اقتدارگریختی است که خواهان  آشوب‌خواهی یا هرج و مرج‌طلبی و جامعه ای بی سامان هستند و درون  نظام گروه های دریازنان نوعی مرجع ستیزی با اقتداگریختگی افراضی مشاهده می شود.  به این ترتیب که دریازنان اغلب اوقات تنها در راستای غارت اموال به کشتی‌ها هجوم نمی‌آورند بلکه گاهاً محموله کشتی را نیز با هدف معین یا به نشانۀ مبارزه با یک سبک فکری و اقتصادی تخریب می‌کردند. جریان‌های اصلی زندگی راهزنان دریایی مبتنی بر زندگی اشتراکی، مرجع ستیزی و تساوى طلبی استقرار یافته است.  بزحمت می‌توان عصر طلایی راهزنان دریایی را به یک آرمان شهر سوسیالیستی (در واقع مسلکی مابین لیبرالیسم و سوسیالیسم افراطی) شبیه دانست. عصر طلایی راهزنان دریایی همزمان با دوره سوداگری سرمایه‌گرایی (حوالی ۱۴۹۲ تا ۱۷۸۳ میلادی) و گسترش استعمار گرایی است؛ از جمله کمپانی‌های بزرگ این دوره می‌توان به کمپانی هند شرقی هلند، کمپانی هند شرقی انگلستان و کمپانی هند شرقی فرانسه اشاره نمود.و دریازنان و سوداگران سرمایه گرایی هر کدام نماینده یک طرز فکری می‌باشند.

 

منابع:

– Dawdy, S. L., & Bonni, J. (2012). Towards a General Theory of Piracy. Anthropological Quarterly, 85(3), 673-699.
– Heyman, J. M. (2006). CONFLICT. In H. J. Birx, Encyclopedia of anthropology (pp. 556-557). Sage Publications Ltd.
– Stuart Rathbone (2017): Anarchist literature and the development of anarchist counter-archaeologies, World Archaeology, DOI: 10.1080/00438243.2017.1333921

© ۱۳۹۶-۱۳۹۵ کليه حقوق این مقاله متعلق به نشریه  الکترونیکی باستان شناسی منظر دریایی است. اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت قوانین مطبوعات می باشد. کپی برداري و بازنشر اطلاعات بدون ذکر منبع و رفرنس ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.

 

Check Also

photo_۲۰۱۸-۰۱-۰۹_۱۲-۲۱-۵۲

کارگاه آموزشی مستندنگاری دیجیتال یافته ها در محوطه های باستانی ساحلی و دریایی

. . مارا در رسانه ها دنبال کنید: می توانید از طریق راه های ارتباطی ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

5 + 2 =