Home / آرشیو بر اساس شماره نشریه / هنگامیکه تاریخ اقیانوس‌ها غروب می‌کند؛ اچ‌ام‌ای‌اس پرث  بر فراز این کوه یخ

هنگامیکه تاریخ اقیانوس‌ها غروب می‌کند؛ اچ‌ام‌ای‌اس پرث  بر فراز این کوه یخ

Author: Natali Pearson

Pearson, N. (2017, June 6). When it comes to disappearing ocean history, HMAS Perth is the tip of the iceberg. Retrieved from the conversation: website

مترجم: محمد محمدی

مهندسی دریا | پست الکترونیکی: mohamad.mohamadi4439@gmail.com

این پنجشنبه روز جهانی اقیانوس‌هاست (۱۸ خرداد) و مسائل بحرانی که اقیانوس‌ها با آن مواجه هستند _تغییرات اقلیمی و آلودگی‌های پلاستیکی _سبب شد تا «سازمان ملل‌متحد» یک همایش سطح بالا (مهم) در مورد آینده‌ی اقیانوس‌ها و دریاها برگزار کند. در حالی‌که این کنفرانس بر مسئله حفاظت از اقیانوس‌ها تمرکز دارد از جنبه‌ی دیگر دریاها به وضوح غفلت شده است: ((مجموعه‌ای بزرگ از تاریخ بشری که در زیر آب‌ها قرار دارد.))

تا کنون میلیون‌ها شناور و محوطه باستانی به کام امواج فرو کشیده شده‌اند (طبق برآورد یونسکو  بیش از ۳ میلیون شناور غرق شده)، که یکی از آن‌ها بقایای شناور اقیانوس‌پیمای ار.ام.اس تایتانیک می‌باشد که در عمق ۴ کیلومتری از سطح آب‌های اقیانوس اطلس‌شمالی در بستر دریا آرامیده است. آثار مذکور همچون محوطه‌های باستانی بر روی زمین مانند: «اهرام ثلاثه مصر یا انگکور وات در کامبوج » از اهیمت خاصی برخوردار هستند و همواره حاکی از  برهم‌کنش بشر با دریاها است. همانند دیگر اکوسیستم‌های دریایی، میراث‌فرهنگی‌دریایی به واسطۀ تغییرات اقلیمی، آلودگی، توسعه، ماهی‌گیری و غارت تهدید می‌شوند.

برای نمونه، بر اساس گزارش‌های باستان‌شناسان استرالیایی و اندونزیایی در ارتباط با کشتی جنگی اچ‌ام‌ای‌اس پرث، تا کنون نیمی از این شناور به دست غارت‌گران مفقود شده؛ لازم به ذکر است شناور جنگی مذکور  در جریان جنگ‌ جهانی دوم در خلیج ساندا در پیرامون آب‌های اندونزی با صدها تن از پرسنلش غرق شده بود.

تاریخ بر آمده از دریاها

بر هم‌کنش انسان با اقیانوس‌ها به هزاران سال پیش باز می‌گردد. اقیانوس‌ها از مزیت‌های بسیاری برای عالم بشریت برخوردار هستند که از آن جمله می‌توان به منابع سرشار غذایی، ارتباطات میان‌فرهنگى ، امور تجاری و جنگی اشاره نمود. برآورد شده که حدود سه میلیون شناور و شهر باستانی در بستر اقیانوس‌ها قرار دارد.

از جمله منابع فرهنگ دریایی می‌توان به بقایای کشتی‌ تجاری بلیتونگ متعلق به نهم میلادی که در سال ۱۹۹۸ در آب‌های جزیره بلیتونگ (Belitung) در کشور اندونزی کشف شد، اشاره کرد. به عقیده دانشمندان، منشاء کشتی تجاری مذکور خاورمیانه  است همچنین قابل ذکر است، محموله آن مقدار قابل توجهی سفالینه‌های چینی بوده. محموله‌ی سفال‌هایی از کشور چین در این کشتی و موقعیت آن در آب‌های اندونزی، شواهد باستان‌شناسانه‌ی انکار ناپذیری را ارائه می‌دهند که نشان دهنده‌ی تجارت مستقیم بین غرب‌اقیانوس‌هند و  چین در اواخر هزاره‌ی اول میلادی است.

Chinese_ceramics_recovered_from

محموله سفالی کشتی تجاری بلیتونگ

البته تنها بقایای شناورهای باستانی در حوزه میراث فرهنگی دریایی قرار نمی‌گیرند، بلکه، آثار تمدن‌های به زیرآب رفته که در طی قرن‌های متمادی به واسطۀ گل و لای و ماسه پوشانده شده‌اند نیز در زمره این آثار جای می‌گیرند. از آن جمله می‌توان به آثار به جای‌مانده از شهر اسکندریه شامل: معابد، کاخ‌ها  و فانوس‌دریایی آن که یکی از عجایب هفتگانه جهان باستان است، نام برد. هم اکنون مقامات مصری برنامه ریزی کرده‌اند تا با ساخت یک موزه در زیرآب این کشفیات را با دیگران به اشتراک بگذارند.

گاهی اوقات، یک دست‌ساخته کوچک بازیابی شده از زیر‌آب حاکی از وجود یک شهر غرق شده است.

در سال ۱۹۰۰ میلادی یکی از کاوش‌های نیمه علمی باستان‌شناسی در  زیر آّب در حوالی جزیره آنتی‌کتیرا پیرامون سرزمین یونان صورت گرفت، آثار بسیار ارزشمندی از این محوطه به زیر آب رفته بدست آمد که برجسته‌ترین آن‌ها مکانیسم آنتی‌کتیرا است. سازوکار (مکانیسم) آنتی‌کتیرا یکی از شگفت‌انگیزترین دست‌ساخته‌هایی است که تا کنون از بستر دریا بازیابی شده. بقایای به دست آمده از این سازوکار شامل قطعه‌های مفرغی از یک ابزار پیچیده و مکانیکی به همراه دنده‌های مفرغی که درون یک پوستۀ چوبی مزین به نقوش و خطوط  قرار داده شده؛ می‌باشد و به واسطه نبوغ‌ علومی مانند: ریاضیات، نجوم و مکانیک در قرن اول قبل از میلاد ساخته شده. بر اساس نتایج تحقیقات به عمل آمده بر روی آن: «این دستگاه حرکت ماه در آسمان و گام‌های ماه را در طول یک ماه را شبیه سازی می‌کرده؛ همچنین پیش‌بینی ماه‌گرفتگی، محاسبه زمان و به عنوان یک تقویم چند وجهی بر اساس مقیاس دایره یا مارپیچ عمل می‌کرده. سازوکار آنتی‌کتیرا  یک ابزار مفید برای مشاهدات نجومی و یادگیری بوده و افزون بر این به جهت این‌که عرض جغرافیایى (و احتمالا طول جغرافیایی) را محاسبه می‌کرده کار  نقشه‌سازی و ناوبری را تسهیل می‌داده. هم اکنون؛ بقایای این سازوکار در موزه ملی باستان‌شناسی یونان نگهداری می‌شود. همچنین، لازم به ذکر است، در محوطه به زیرآب رفته آنتیکتیرا، بقایای انسانی بازیابی شد که دانشمندان امیدوارند با استخراج اطلاعات ژنیتیکی بتوانند تلافات انسانی این کشتی‌ تجاری غرق شده را ارزیابی کنند.

مکانیزم_آنتیکیترا_اولین_کامپیوتر

سازوکار (مکانیسم) آنتی‌کتیرا

دست‌ساخته‌های (شأن یا باور ساخته) مزین به مروارید که از محوطه‌های باستانی بین‌النهرین به دست آمده حاکی از آن است که بشر حتی قبل از ۴۵۰۰ پ.م از مواهب (منابع) اقیانوس‌ها بهره می‌برده است. لازم به ذکر است، این مرواریدها از طریق غواصان حبس نفس تهیه می‌شده.

میراث‌ فرهنگی دریایی حاکی از  فعالیت‌های گذشته بشری و توسعه‌ی تمدن‌های باستانی و مدرن است. اما مفهوم دست‌ساخته‌های بشری در بستر اقیانوس‌ها فراتر از تجارت، مسافرت و تفریح است. برای نمونه، با مطالعه این آثار می‌توان به تاثیر شگرف افزایش سطح آب در زندگی بشری پی برد. هم‌چنین به واسطۀ تحلیل این اطلاعات می‌توان تاثیر تغییر اقلیمی  را نشان داد یا به حل مسائل و مشکلات زیست محیطی که هم اکنون با آن مواجه هستیم، پرداخت.

به نقل از « اولریکه دوگرن / Ulrike Guérin » از اعضای دبیرخانه‌ی کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی زیرآب:

«حدود ۹۰ درصد از زندگی بشر گذشته هنگامی شکل گرفته که تراز سطح آب‌ها، نسبت به امروز پایین‌تر بوده. از آن جایی که بشر عمدتاً در نزدیک آب زندگی می‌کرده، مقدار قابل توجهی از توسعه بشری هم اکنون در زیرآب‌ها قرار دارد. لازم به ذکر است، در طی دهه گذشته بر اهمیت آثار به زیرآب رفته، افزوده شده و دانشمندان توجه بیشتری به این حوزه مبذول داشته‌اند»

هم چنین، میراث فرهنگی دریایی ظرفیت ارزیابی تاثیرات اقیانوس‌ها در زندگی بشر و مسائلی همچون آلودگی اقیانوس‌ها از طریق نفت و تهدید ناشی از انفجار مهمات کشتی‌های غرق‌شده در خلال جنگ جهانی دوم، را دارا می‌باشد. دوگرن در ادامه استدلال می‌کند: «حراست از میراث فرهنگی دریایی منجر به حفاظت از مناطق ساحلی، دریایی و  افزایش منابع اقتصادی برای کشورهای کمتر توسعه‌یافته از طریق جذب گردشگری خواهد شد.

اقیانوس بدون تاریخ؟

منابع  میراث دریایی نیز همچون منابع زنده دریایی همانند ماهی‌ها و صخره‌های مرجانی با خطر نابودی به واسطه عواملی نظیر تغییرات‌اقلیمی، آلودگی‌دریا و خطر توسعه بیش از حد مواجه است این در حالی است که منابع زنده تجدید شونده می‌باشد اما میراث فرهنگی دریایی در صورت نابودی برای همیشه از دست خواهند رفت. فعالیت‌های صنعتی مانند: ماهیگیری یکی از  نگرانی‌های بزرگ محسوب می‌شوند. صید تجاری در آب‌های عمیق  نه تنها ذخایر ماهی‌ها بلکه مغروقه‌هایی که به خوبی محافظت شده اند را نیز از تهدید می‌کند. ابزار مورد استفاده برای صید تجاری همانند دستگاه شخم عمل می کند! که به کندن بستر اقیانوس‌ها و جدا کردن قسمت‌های سایت‌های باستانی مبادرت می ورزد. قابل ذکر است، در دریایی بالتیک هر ساله هزاران تور ماهیگیری از دست می رود . تورهای مذکور به مغروقه ها پیچیده می‌شوند و ماهی‌ها را نیز گیر می اندازند. شناورهای غرق شده تاریخی در مالزی و تایلند با خطر تخریب توسط تورهای بزرگ مواجه‌اند.

همان‌گونه که منابع زنده توسط صیادان غیر قانونی مورد هدف قرار می گیرد، میراث فرهنگی دریایی نیز توسط  غارتگران  تهدید می‌شود. اخیراً تعرض‌های غیرقانونی در پیرامون کشتی‌های غرق شده ژاپنی در آب‌های مالزی، اکوسیستم دریایی پررونقی را که از سوی این مغروقه‌ها حمایت می‌شد، را از بین برده است. چالش‌های ذکر شده  بر روی  موزه‌های زیرآبی  منجر شده تا  شرکت‌های غواصی و صیادی دچار نقصان شوند. در کشور اندونزی، این اقدامات غیرقانونی در حال افزایش است که از جمله آن می‌توان به آسیب رسانی به بخش‌هایی از بقایای کشتی اچ‌ام‌ای‌اس پرث اشاره نمود.

میراث در حاشیه

با وجود اینکه میراث فرهنگی‌دریایی از اهمیت خاصی برخوردار است، اما یک مفهوم نسبتاً جدید به حساب می‌آید و این گرایش وجود دارد تا این میراث در اولویت امور مربوط به قانون‌گذاری‌ها قرار بگیرند. در کنفرانس سازمان ملل متحد در ارتباط با اقیانوس‌ها در نیویورک، جلسات عمومی در خصوص کاهش آلودگی دریاها، حراست از اکوسیستم‌های ساحلی و دریایی و نشان‌یابی اسیدشدگی اقیانوس ها متمرکزند برگزار شد. همچنین در ارتباط با میراث فرهنگی دریایی نیز رویداد جانبی در حاشیه این کنفراس برگزار گردید.

در کنوانسیون یونسکو برای حراست از میراث فرهنگی  زیر آب( ۲۰۰۱) تعدادی از قوانین پایه و اساسی برای محوطه‌ها مشخص شده، اما با این وجود، هنوز برای حراست از میراث فرهنگی دریایی با چالش‌هایی بزرگی مواجه هستیم. تنها ۵۶ کشور این کنوانسیون را امضا کرده‌اند و کشورهای دریایی بزرگی همچون: ایالات‌متحده‌آمریکا، چین و انگلستان به این کنوانسیون نپیوسته‌اند. استرالیا نیز هنوز این کنوانسیون را به تصویب نرسانده، اما در نوامبر ۲۰۱۶، قانون جدید «میراث فرهنگی دریایی» را معرفی کرد که یک قدم رو به جلو محسوب می‌شود.لازم به ذکر است، این کنوانسیون با مشکل رقابت با قانون دریاها دست و پنجه نرم می‌کند که تعیین می‌کند  اقیانوس‌ها چگونه تقسیم و یا اداره شوند.

اچ‌ام‌ای‌اس پرث

در دهه ۱۹۷۰ میلادی، سفارت استرالیا در جاکارتا  متوجه شد که زنگ کشتی جنگی اچ‌ام‌ای‌اس پرث در میان آثار بازیابی شده توسط سالویجر (نجات‌دهندگان) قرار دارد. در آن برهه، سفارت استرالیا موفق شد با مذاکره زنگ مذکور را دریافت و به کشور استرالیا منتقل کند؛ که هم اکنون ذکر شده در موزه نگهداری می‌شود.

میراث فرهنگی دریایی قسمت مهم و جدا نشدنی از اقیانوس‌ها به حساب می‌آیند و روزنه‌ای است که ما را با اقیانوس‌ها متصل می‌کند.  درک روابط تاریخی بشر را با اقیانوس‌ها یک امر واجب است. آینده‌ی ما نیز در اقیانوس ها سرمایه گذاری شده  و به موازات آن گذشته‌ی ما نیز در آن قرار دارد.

معبد انگکور

معبد انگکور

انگکور شهری در شمال غربی کامبوج به عنوان پایتخت امپراطوری کهن خِمِر ساخته شد. انگکور وات زیباترین معبد شهر تخریب شده انگکور است و مساحتی در حدود ۲٫۵ کیلومتر مربّع را در بر می گیرد. معبد آنگکور وات بزرگترین معبد تک مذهبی در جهان است. این ساختمان سه طبقه دارای یک ردیف حصارهای راست گوشه و مستطیلی است. برج‌های آن مانند غنچه‌های نیلوفر آبی و ارتفاعشان ۶۰ متر است.

اچ‌ام‌ای‌اس پرث (دی۲۹)

اچ‌ام‌ای‌اس پرث (دی۲۹)

اچ‌ام‌ای‌اس پرث (دی۲۹) یک کشتی بود که طول آن ۵۶۲ فوت ۳٫۸۷۵ اینچ (۱۷۱٫۳۹۶۰۳ متر) بود. این کشتی در سال ۱۹۳۴ ساخته شد و در تنگه ساندا غرق شد.

جنگ تنگه ساندا

جنگ تنگه ساندا

یک جنگ دریایی در خلال جنگ جهانی دوم بود که در تنگه ساندا بین جزایر جاوه و سوماترا اتفاق افتاد.در این جنگ ناوهای HMAS perth و USS Houston با تعدادی از کشتی های نیروی دریایی ژاپن روبه‌رو شدند که پس از ساعت ها درگیری همگی آن ها غرق شدند.

تنگه‌ی سوندا

تنگه‌ی سوندا

تنگه‌ی سوندا (به اندونزیایی: Selat Sunda ) آبراهی به پهنای ۲۶ تا ۱۱۰ کیلومتر است که در بین دو جزیره ی جاوه در شرق و سوماترا در غرب واقع شده و دریای جاوه در اقیانوس آرام را به اقیانوس هند در جنوب متصل می‌سازد.همچنین این تنگه که نامش برگرفته از اصطلاح اندونزیایی Pasundan به‌معنای جاوه غربی است مهمترین گذرگاهی است که آسیای شرقی را به اقیانوس هند پیوند می‌دهد.

بلیتانگ/belitung

بلیتانگ/belitung

بلی تانگ (یا به انگلیسی Billiton) جزیره ای با مساحتی ۴۸۰۰ کیلومتر در ساحل شرقی سوماترا، در کشور اندونزی در دریای جاوه است و جمعیت آن در سال ۲۰۱۴ بیش از ۲۷۱ هزار نفر بوده است.

سلسله تانگ

سلسله تانگ

امپراتوری تانگ،دودمان شاهی در چین بود که از سال ۶۱۸ تا ۹۰۷ میلادی بر آن سرزمین فرمان راند.

فانوس اسکندریه

فانوس اسکندریه

یکی از عجایب هفتگانه جهان است و به شکل برجی بود که در اسکندریه مصر قرار داشت فانوس اسکندریه برجی بود که برفراز آن آتشی بود تا شب‌ها راهنمای ملوانان برای رسیدن به بندر اسکندریه باشد. این برج در جزیره کوچک فاروس بنا شده بود و از همین جاست که کلمه فاروس (و با تلفظی دیگر: فانوس) به معنای چراغ دریایی را برای این نوع ساختمان‌ها و مناره‌هایی که چراغ دریایی بر فراز آن است به کار می‌برند. برج دریایی اسکندریه در زمان پادشاهی جانشین اسکندر، یعنی «بطلمیوس دوم» (۲۴۷ – ۳۰۴ پیش از میلاد) به وسیله معماری به نام «سوسترات» ساخته شد.

اسکندریه

اسکندریه

شهر بندری مهم و دومین شهر بزرگ مصر است. نام شهر از نام اسکندر مقدونی گرفته شده است که پس از فتوحاتش دستور ساخت این شهر را داده بود. در دوره بطلمیوسیان پایتخت بود و بزرگ‌ترین شهر جهان یونانی شناخته می‌شد. امروزه جمعیت این شهر ۳٫۵ تا ۵ میلیون نفر است و دومین شهر بزرگ مصر و پنجمین بندر بزرگ آن بشمار می‌آید. کتابخانه اسکندریه از کتابخانه‌های معروف جهان است. اسکندریه همچنین بخاطر لوله‌های گاز و نفتی که از سوئز به آن ارتباط دارد منطقه صنعتی مهمی بشمار می‌آید.

جزیزه کرت

جزیزه کرت

بزرگ‌ترین جزیره یونان است که ۳۲۲۰ مایل مربع پهناوری دارد و پنجمین جزیره بزرگ دریای مدیترانه نیز هست. نام این جزیره در منابع کهن فارسی به شکل اقریطس آمده‌است.

Antikythera/ آنتکتیرا

Antikythera/ آنتکتیرا

یک جزیره در لبه دریای اژه یونانی است .

© ۱۳۹۶-۱۳۹۵ کليه حقوق این مقاله متعلق به نشریه  الکترونیکی باستان شناسی منظر دریایی است. اطلاعات مندرج در اين پايگاه فقط جهت مطالعه کاربران با رعايت قوانین مطبوعات می باشد. کپی برداري و بازنشر اطلاعات بدون ذکر منبع و رفرنس ممنوع و پيگيرد قانوني دارد.

 

Check Also

aran

چالش های پیش روی ذخایر ملموس و ناملموس فرهنگ دریایی

  قرار است در تاریخ دوشنبه ۱۰ اردیبهشت ماه ۱۳۹۷ نشستی تحت عنوان «خلیج فارس: ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

8 + 2 =