Home / اخبار و رویدادها / یادداشتی در خصوص ماهیت میراث‌فرهنگی‌زیرآب – قسمت نخست

یادداشتی در خصوص ماهیت میراث‌فرهنگی‌زیرآب – قسمت نخست

نویسنده: رامین ادیبی

info@farhang-darya.com | شنبه – ۲۶ فروردین ۱۳۹۶

phrasecloud-web

بر اساس تعریف فرهنگ‌نامه اصول فقه «ماهیت» به معنای: «حقيقت‌شىء، يا پاسخ سؤال از چيستى شىء» می‌باشد؛ ماهيت يا چيستى، آن است كه در جواب «ما هو؟» (آن چيست؟) گفته مى‌شود (الماهية ما يقال فى جواب ما هو)، در فلسفه، طرفداران نظريه اصالت وجود، ماهيت را حد وجود و امرى اعتبارى مى‌دانند. ماهيت به معناى ديگرى هم به كار مى رود و آن «ما به الشىء هو هو» است; يعنى آن چه حقيقت شىء را تشكيل مى‌دهد[۱]. در توضیح یادشده به دو عبارت اساسی اشاره گردید که عبارت بودند از: «حقيقت‌شىء، يا پاسخ سؤال از چيستى شىء» که در ادامه بدان خواهیم پرداخت؛ معمولاً، کار فلسفی ممکن است، توسط هر باستان‌شناس یا فیلسوفی انجام بگیرد و این حوزه موضوعی مشخص و وسیع می‌تواند در راستای «تحلیل منطقی مفاهیم پایهِ» گسترش یافته در باستان‌شناسی مانند: دست‏ ساخته، محوطه، سند باستان‏شناختی، سَبک و فرهنگ حرکت کند. فلسفه باستان‌شناسی می‌تواند به عنوان یک رویکرد یا نِگرش کلی برای این رشته نیز محسوب شود، از این‌رو، دیدگاه‌های متفاوت باستان‌شناسان مانند: انسان‌گرایی، علوم طبیعی و مهندسی، روندگرایی، هِرمِنوتیک (علم تفسیر)، مارکسیستی یا فمینیستی (طرفدار حقوق زنان) در قلمرو فلسفه باستان‌شناسی قرار  می‌گیرند [۲] همچنین با مروری کوتاه بر تاریخچه نظریه و عمل در باستان‌شناسی، به این نکته پی خواهیم برد که کدام دیدگاه‌ پیرو و کامل کننده سنت بوده و کدام دیدگاه روندی جدید برگزیده است. یکی از مفاهیم پایه در باستان‌شناسی فرهنگ‌مادی است که بر اساس واژه‌های مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به معنای: « دست‏ساخته ‏ها و بوم ‏ساخته ‏هایی که جوامع انسانی برای غلبه بر مشکلات ناشی از محیط مادی یا اجتماعی خود از آن استفاده کرده ‏اند و شامل بقایای مادی از یک جامعۀ کهن  است» می باشد؛ در رويكرد فرآيندي بينفورد، باستان‌شناسان در مواجه با مواد فرهنگي سه عملكرد را بايد در نظر مي‌گرفتند:

  • عملکرد فنّاورانه: دست ساخته هایی که در تعامل و در اثر دست و پنجه نرم كردن با محيط زيست مادی به وجود آمده است.
  • عملکرد فنی- اجتماعی: دست‌ساخته‌هايي كه با عناصر اجتماعي زندگي فرهنگي در ارتباط هستند.
  • عملکرد فکری- فنی: دست‌ساخته‌هايي كه عملكرد نمادين دارند[۳].

باستان‌شناسی به بررسی هر چیز وابسته به «محیط‌های دریایی» بدون در نظر گرفتن «زمان» و «مکان» در غالب، شاخه‌ای تحت عنوان «باستان‌شناسی‌دریایی» می‌پردازد[۴]  و معمولاً باستان‌شناسان‌دریایی با بقایای به جای‌ مانده از فرهنگ‌دریایی سروکار دارند . از منظر کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی زیرآب (۲۰۰۱، پاریس) «میراث فرهنگی زیرآب» به تمامی نشانه‌های زندگی بشری اطلاق می‌شود که دارای مشخصه فرهنگی، تاریخی یا باستان‌شناسی باشد و برای‌دوره‌ای‌خاص یا همیشه، حداقل صدسال، تمامی یا بخشی ازآنها در زیرآب وجود داشته باشد.

 

پی نوشت ها:

[۱] – فرهنگ نامه اصول فقه:  http://lib.eshia.ir/71601/1/680

[۲] – Salmon, M. (1993). Philosophy of Archaeology: Current Issues. Journal of Archaeological Research,1(4), 323-343. Retrieved from http://www.jstor.org/stable/41053080

[۳] – موچشي، امير ساعد. (۹۰-۱۳۸۹). سیر نگرش به مواد فرهنگی در باستان شناسی،پژوهش هاي باستان شناسي مدرس، ۲-۳(۴-۵), ۵۶٫.

[۴]- Sutton , Mark . Archaeology: The Science of the Human Past. 4th ed. New York: Routledge, 2012. Print.

 [۵]- قانون الحاق دولت جمهوری اسلامی ایران به کنوانسیون حفاظت از میراث فرهنگی زیر آب: http://rc.majlis.ir/fa/law/show/134820

ادامه دارد… 

 

 

 

 

 

 

Check Also

۷۷۴۱۰۸۳_۷۹۴

جزیره ایستر

    جزیره ایستر  مشهورترین نام این جزیره یعنی ایستر(Easter) به خاطر اولین بازدید ثبت ...

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

+ 39 = 45